مشاهده کنید:

پرورش پسته – بررسی شرایط کاشت و برداشت 10 رقم مختلف پسته

Home  /   پرورش پسته – بررسی شرایط کاشت و برداشت 10 رقم مختلف پسته
پرورش پسته

خواستگاه پسته


پرورش پسته(Pistachio) از دیر باز در خاورمیانه و آسیای میانه صورت می گرفت. می توان گفت بزرگترین کشور در پرورش این محصول ایران است که انواع مختلفی از پسته را به عمل می آورد. این محصول امروزه در کشورهایی چون ترکیه و امریکا به مقدار زیادی برداشت می شود که نوع این محصولات متفاوت است. آمریکا با فرآوری اصولی و دقت در سایز بندی پسته ها، محصولاتی بسیار یکدست با رنگ پوست سفید تر و رنگ مغز کمرنگ تر تولید می کند. اما طعم ضعیفی دارد و به عنوان خشکبار خام مصرف نمی شود.

کشور ترکیه پسته ای با سایز ریز و مغز دانه بسیار سبز رنگی تولید می کند که در شیرینی پزی کاربرد دارد. در این میان، تولیدات پسته ایران دارای رنگ مغز دانه و کیفیت طعم فوق العاده ای است که با اختلاف از سایر نمونه های پسته جهان برتر است.


گیاه شناسی درخت پسته


این گیاه دارای گل ‌های نر و ماده است که روی دو پایه های یک درخت قرار دارند. روییدن گل ‌های نر و ماده روی این درختان جدا از هم است و بر خلاف درختانی مانند گردو، گل های نر و ماده روی یک پایه درخت نیست. این گیاه دارای برگچه نوک تیز با یک برگچه انتهایی به رنگ سبز روشن است که به طور متناوب از ۲ یا ۳ برگ تشکیل می شوند. گل نر درخت پسته گلبرگ ندارد و گل ماده آن شامل گل های خوشه ای می باشد.


گونه های مختلف پسته


پرورش پسته در نقاط مختلف ایران با گونه های متنوعی انجام می شود که دارای تفاوت‌ های ظاهری بسیاری هستند. انواع پسته را بر اساس سه معیار ظاهری و زمان گلدهی درخت پسته و زمان رسیدن محصول تقسیم بندی می کنند.

1- معیار های ظاهری

بر این اساس انواع پسته در دو دسته کلی قرار می گیرند:

  • فندقی: شامل ارقامی نظیر کله ‌قوچی و اوحدی
  • بادامی: شامل ارقام اکبری، احمد آقایی، ممتاز و سفید پسته نوق


2- زمان گلدهی درخت پسته

بر اساس این نوع تسیم بندی، انواع پسته به سه گروه زیر تقسیم می شود:

  • زود گل: شامل ارقام سفید پسته نوقی و کله قوچی
  • متوسط گل: شامل ارقام اوحدی، احمدآقایی و بادامی زرند
  • دیر گل: شامل ارقام قزوینی و اکبری


۳- زمان رسیدن محصول

بر اساس زمان رسیدن محصول دسته بندی انواع پسته به شکل زیر است:

  • خیلی زودرس: تاریخ برداشت ارقام خیلی زودرس تا ۳۱ مرداد ماه، نمونه پسته مثل رقم قزوینی
  • زودرس: ارقام زودرس ۱ تا ۱۰ شهریور، نمونه پسته مثل ارقام اوحدی و قزوینی زودرس
  • متوسط رس: ارقام متوسط رس ۱۱ تا ۲۰ شهریور، نمونه پسته مثل ارقامی نظیر کله قوچی، خنجری، شاه ‌پسند دامغان و بادامی
  • دیررس: ارقام دیررس ۲۱-۳۱ شهریور، نمونه پسته نظیر ارقام احمد آقایی و اکبری
  • خیلی دیررس: ارقام خیلی دیررس ۱ تا ۱۰ مهرماه، نمونه پسته نظیر ارقام ابراهیمی و جندقی

معرفی و بررسی 10 گونه مختلف درخت پسته

درخت پسته دارای گونه های متنوعی است که در مناطق مختلفی کاشت و برداشت می شوند. انواع پسته شامل دسته بندی زیر است:

1- پسته کله قوچی (گرد و درشت)

نهال پسته کله قوچی از ارقام نهال پسته زودرس است که شهریور ماه برداشت می شود. دارای میوه هایی درشت و گرد همچنین محبوب ترین ارقام نهال پسته در ایران است. پسته کله قوچی مصارفی چون خوراکی خام، شیرینی پزی، بستنی سازی و صادرات دارد.

2- پسته اکبری (کشیده و خوش فرم)

پسته اکبری به دلیل خوش فرم بودن و طعم خوشمزه، محبوب است. نهال پسته اکبری از ارقام نهال پسته پا کوتاه بوده که هر چند سال یکبار محصول می دهد اما محصول آن بسیار پربار است. این پسته یکی از گران قیمت ترین انواع پسه در دنیا می باشد.

3- پسته احمدآقایی (دراز و بادامی شکل)

نهال پسته احمد آقایی بهترین ارقام نهال پسته تجاری در کل دنیا است. شکل این پسته، درشت، بادامی و با پوستی استخوانی بوده و از ارقام دیررس پسته به شمار می رود. این نوع پسته معمولا در استان های کرمان و رفسنجان کشت می شود.

4- پسته فندوقی (گرد و ریز)

پرورش پسته فندوقی در شهر کرمان است که حدود نیمی از باغات پسته در این شهر است. محصولات این درخت مقرون به صرفه، دارای طعم خوشمزه و شکلی زیبا است. این نوع پسته به دلیل ریزتر بودن از دیگر ارقام پسته، در یک کیلوگرم تعداد بیشتری پسته به شما می دهد و در کل قیمت پایین تری هم دارد. با این حال، پسته فندوقی بخش مهمی از صادرات را تشکیل می دهد.

5- پسته خنجری دامغان (بادامی شکل)

نهال پسته خنجری دامغان عموما در شهرهای دامغان، اردکان و رفسنجان کشت می شود. از اصلی ترین مشخصات درخت درخت خنجری، می توان به رشد چشمگیر و پایه کوتاه آن اشاره کرد که سبب بازدهی محصول بالای آن می شود. رنگ میوه پسته خنجری ارغوانی رنگ با پوسته ای سفید استخوانی است که طعمی فوق العاده نیز دارد.

6- پسته اوحدی (فندقی)

پرورش پسته معروف اوحدی در اکثر مناطق آب و هوایی انجام می شود. به طوری که حدود ۶۰ الی-۷۰ درصد باغات پسته رفسنجان را شامل می شود. میوه این رقم از نمونه گرد و به شکل فندق است و در سایزهای ۳۰ـ۲۸، ۳۲ـ۳۰، ۳۴ـ۳۲ یافت می شود. سایز ۲۸ـ۲۶ نیز جزو کمیت‌های کوچک این پسته محسوب می شود. ارتفاع درخت پسته اوحدی حدود ۳ متر است و دارای رشد متوسط و تاج گسترده می باشد. بیشتر برگ های آن مرکب سه برگچه ای هستند و برگچه های انتهایی آن بزرگتر از برگچه های جانبی است. این رقم از پسته در دهه اول شهریور ماه قابل برداشت می باشد.

7-پسته سفید نوق

پسته سفید نوق از پسته های قدیمی رفسنجان است و مخصوصا در منطقه نوق که آب و هوای گرمتری نسبت به رفسنجان دارد، گسترش بیشتری یافته است. میوه این رقم بادامی شکل است و از ارقام زودگل و دیررس به شمار می آید. زمان برداشت پسته سفید نوق، دهه سوم شهریور ماه است.

8- پسته قزوینی

پسته قزوینی همانطور که از اسم آن مشخص است مربوط به منطقه قزوین است که در آنجا به نام پسته کله بزی نیز معروف است. این پسته از میوه بادامی شکل، ریز و مغز نسبتاً سبز رنگ برخوردار است. از آنجایی که این پسته در اواسط مردادماه قابل برداشت است از ارقام زودرس محسوب می شود.

9- پسته شاه پسند دامغان

پسته شاه پسند یکی از ارقام معروف تجاری پسته در منطقه دامغان است که از میوه بادامی شکل برخوردار است. بیشتر برگ های آن مرکب ۳ برگچه هستند. پسته شاه پسند از ارقام دیرگل و متوسط رس است که در دهه دوم شهریور ماه قابل برداشت می باشد.

پسته خنجری دامغان

پسته خنجری دامغان به شکل بادام است و تنها قسمت انتهایی دو لبه پوست آن به خنجر شباهت دارد و از این رو به آن پسته خنجری گفته می شود. این نوع بسته در بازار از نظر کیفیت چندان وجه تمایز مشخصی با نوع بادامی ندارد و غالبا به صورت مخلوط با آن به بازار عرضه می گردد.

برای خرید پسته اکبری دست چین نمکی رفسنجان می توانید به بخش فروش خشکبار هتمت مراجعه فرمایید.

مناطق و شرایط آب و هوایی مورد نیاز برای پرورش پسته

ارتفاع درختان پسته معمولا کم است و پس از کاشت درخت پسته؛ تا به بار نشستن آن، چند سال طول می‌کشد. خاکی که پسته در آن کاشته می‌شود، باید قابلیت نفوذ خوبی داشته باشد تا ریشه‌ ها بتوانند به خوبی در خاک نفوذ کنند. پرورش پسته در آب و هوای گرم و خشک با رطوبت پایین صورت می گیرد.

می توان گفت که در هوای مرطوب، درخت پسته رشد می کند اما به بار نمی نشیند. به همین دلیل شرایط مناسب آب و هوایی برای پرورش پسته یک اقلیم کویری با دما و گرمای نه چندان زیاد مثل اقلیم گرم و خشک در تابستان (گرمای سوزان نباشد) و زمستان سرد و معتدل است.


چند نکته مهم در رابطه با پرورش پسته

بهترین زمان برای کاشت نهال پسته، زمان به خواب رفتن نهال است. کاشت پسته در فصل پاییز انجام می شود و این امر بدان دلیل است که باید قبل از روز های یخبندان، ریشه‌ های نهال با محیط جدید مطابقت پیدا کنند. روش کاشت به شکل ایجاد جوی ‌هایی با عرض 50 الی 100 سانتی متر و عمقی در حدود 50 تا 70 سانتی متر است. پس از آماده سازی زمین، بذرها در عمق 2 تا 3 سانتی متری خاک کاشته می شوند.

این بذر ها باید از 12 ساعت قبل در آب خیس شده باشند و در هر 10 الی 15 روز یک بار آبیاری انجام گیرد. در نحوه کاشت نهال پسته، نهال نر و نهال ماده با هم کاشته شوند و در کنار هر 15 درخت ماده پسته، یک درخت نر پسته قرار می دهند.


آبیاری و مراقبت

پسته در دسته درختانی قرار می گیرد که به آب کمی نیاز دارد و به همین دلیل نیاز به آبیاری روزانه ندارد. در شرایط عادی پرورش پسته، آبیاری به صورت یک هفته در میان بسیار مناسب ‌است.


خاک گیاه

خاک مناسب رشد نهال پسته باید از لحاظ اسیدیته خنثی باشد. میزان PH خاک باید به گونه‌ای باشد که درخت پسته بتواند در آن ریشه کند. بنابراین خاک برای پرورش پسته باید از نفوذ پذیری خوبی برخوردار باشد.


هرس کردن

درخت پسه مانند هر درخت میوه دیگری نیاز به هرس کردن دارد. این امر در فصل نهفتگی و خواب زمستانی درخت بهترین زمان است تا کمترین آسیب به درخت وارد شود. برای هرس کردن، شاخه های جانبی که از روی یکدیگر عبور می کنند و یا شاخه های مرده یا در حال مرگ مد نظر است.


کود دهی

در طی یک سال، دو مرتبه کود هی برای درختان پسته انجام شود که این امر جهت برای باردهی مناسب درخت صورت می گیرد. کود در زیر خاک و در فاصله 30 الی 35 سانتی متری از درختان خود قرار می گیرد. نمونه کود های مورد استفاده برای نهال پسته، کودهای حیوانی مانند کود گاوی و گوسفندی در فصل پاییز تا زمستان و کود های شیمیایی ازت و فسفره متناسب با دوره آبیاری درخت پسته می باشد.


آسیب های احتمالی درخت پسته

مهم‌ترین آفت درخت پسته، پسیل معمولی پسته یا شیره خشک ‌است. پسیل پسته یه حشره کوچک است که شیره گیاه را مکیده و پوکی پسته را زیاد می‌کند. این آفت، پسته را ضعیف نموده و روی برگ ‌های گیاه لکه ایجاد می‌کند.


زمان برداشت در پرورش پسته

زمانی که پوسته پسته باز شد و رنگ پوسته آن از سبز به رنگ مایل به قرمز تبدیل شد، زمان برداشت محصول است. پسته رسیده در برابر آفات آسیب پذیر است به همین دلیل به محض رسیدن، باید برداشت شود.


عوامل موثر بر مرغوبیت پسته

1-رنگ مغز دانه پسته: پسته هایی که رنگ مغز دانه آنها روشن تر است از کیفیت بالاتری برخوردارند.
2-اندازه پسته: نمونه های دانه بزرگتر مرغوب ترند.
3-رنگ پوست پسته: رنگ مایل به قرمز


خواص داروئی پسته

پسته دارای خواص منحصر به فردی است که مصرف آن از جانب متخصصان توصیه شده است. این مغز دانه تاثیر بسیاری در پیشگیری از بیماری های قلبی و عروقی، تنظیم ضربان قلب، آرام کردن اعصاب، کاهش کلسترول بد دارد. دیگر فواید دارویی این محصول شامل موارد زیر است:

  • خون ساز است و برای افراد مبتلا به کم خونی توصیه می شود.
  • تقویت نیروی جنسی
  • تقویت مغز و ذهن
  • آرامش قلب و اعصاب
  • مفید در باز کردن مجاری کبد
  • تقویت معده
  • تسکین سرفه
  • درمان اسهال معمولی و اسهال خونی


نتیجه گیری

پسته نمونه ای از مغز دانه لذیذ و مقوی است که در ظرف آجیل ایرانی یافت می شود. این محصول از هزاران سال پیش در خاورمیانه کشت شده و سرشار از مواد مغذی مفید و ا خواص درمانی بینظیری است که آن را از سایر آجیل‌ ها متمایز می‌کند. از انواع مختلف پسته می‌توان به عنوان میان ‌وعده و یا در پخت شیرینی و غذا و غیره استفاده کرد که ارزش غذایی بالای آن در کنار طعم بی‌نظیر، پسته را بسیار پرطرفدار می‌سازد.

انواع مختلفی از پسته وجود دارد که از نظر مناطق کشت و شکل ظاهری با یکدیگر متفاوتند. اصولا پسته ها در مناطق گرمسیری خشک رشد بهتری دارند و به دلیل عدم نیاز شدید به آب، آبیاری درختان کم است. این مغز دانه کوچک سرشار از پروتئین، آهن، پتاسیم، سدیم، آنتی اکسیدان و روی ‌است. معمولا افرادی که دچار ضعف بدنی یا کم خونی هستند می توانند با مصرف پسته سلامت و قوای بدنی خود را تامین کنند.

دسته بندی محصولات آموزش, آموزش پسته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Refund Reason