مشاهده کنید:

شب یلدای ایرانی-رسم و رسوم جالب 6 استان ایران

Home  /   شب یلدای ایرانی-رسم و رسوم جالب 6 استان ایران
شب یلدای ایرانی-رسم و رسوم جالب 6 استان ایران

شب یلدا / شب چله

جشن شب یلدا یا شب چله یکی از کهن ترین جشن های ایرانی است. یلدا واژه سُریانی به معنای تولد و زایش است. ‏لحجه سریانی در میان مسیحیان رایج بوده و کاربرد داشته. چون از فردای این روز چله بزرگ زمستان آغاز ‏می‌شود این شب را شب چله نیز می‌نامند. در این روز ما ایرانی ها بلندترین شب سال و اول زمستان را با خانواده ‏و دوستان جشن می گیریم. با اینکه این شب شروع سرمای زمستان است ولی در جمع گرم و دوستانه خانواده جشن گرفته ‏می‌شود.‏

شب چله یعنی 30 آذر ماه مصادف با انقلاب زمستانی در نیم کره‌ی شمالی زمین است. در انقلاب زمستانی، روز ‏در کوتاه ترین و شب در بلندترین حالت خود قرار دارد. البته این بلندترین شب، تنها یک دقیقه با شب‌های دیگر ‏متفاوت است. شب یلدا در واقع از غروب آفتاب روز 30 ام آذر ماه آغاز و با طلوع آفتاب روز اول دی ماه به پایان ‏می‌رسد.‏

برای تهیه آجیل شیرین شب یلدا می‌توانید به بخش خشکبار هتمت مراجعه فرمایید.

تاریخچه شب یلدا

شب چله از زمان ایران باستان جشن گرفته می‌شده و دارای اهمیت زیادی بوده. طبق تحقیقات و ظروف سفالی ‏باستانی به جا مانده، این شب از دوران داریوش یکم در تقویم رسمی ایرانیان قرار گرفته و به صورت رسمی جشن برپا ‏می‌شده. در استان های مختلف ایران، برای شب یلدا آداب و رسوم مختلفی وجود دارد که می‌خواهیم در این ‏مقاله به برخی از آداب رسوم ها در شب یلدا بپردازیم.‏

همانطور که گفته شد، یلدا به معنای تولد و زایش است. در روز اول دی خورشید به جهت شرق شمالی تغییر ‏مکان داده و باعث طولانی شدن روز می‌شود که این تغییر را، مردم ایران باستان به تولد دوباره خورشید می‌نامند ‏و شب یلدا به عنوان شب زایش(تولد) گرامی داشته می‌شود.‏

جالب است بدانید افسانه‌ای است که می‌گوید، در سنت های دیرینه در روز اول دی ماه، شاهان لباس و تخت ‏شاهی را کنار گذاشته و با لباسی سفید به صحرا می‌رفتند و بر روی فرش سفیدی می‌نشستند. همچنین تمام ‏خدم و حشم در سطح شهر آزاد شده و مثل دیگران زندگی می‌کردند.‏

‏ آداب و رسوم شب یلدا

یکی از رسوم قدیمی و پایدار این جشن، جمع شدن خانواده است. از گذشته، در این شب، خانواده ها با هم جمع ‏می‌شدند و به دور کرسی می‌نشستند و روی کرسی سفره مخصوص شب یلدا چیده می‌شد. یکی دیگر از رسوم ‏همیشگی شب چله خواندن فال حافظ و قصه گویی است.‏

انار، عنصر ثابت سفره شب چله است. در گذشته در باور ایرانیان، درخت انار دارای روح باروری و زایندگی بوده و ‏دانه های فراوان انار نشان انتقال روح زایش به میوه است. وجود هندوانه نیز معنایی دارد. دانه های هندوانه نشانگر ‏برکت و تولید مثل است. مردم برخی شهرها معتقدند که با خوردن هندوانه در این شب از سرمای زمستان ‏محفوظ و با خوردن انار از زردی و رنجوری در امان می مانند.‏

وجود آجیل بر روی سفره نیز نشانگر برکت و زایش است. گفته شده که در قدیم در این شب، درخت سرو که ‏نماد آزادگی، سربلندی و پایداری می‌باشد، تزئین می‌کردند. درخت سرو در ادبیات و تاریخ ایرانی نماد پایداری و ‏نامیرایی بوده است. قبل توجه است که اکثر خوراکی ها بر روی سفره شب یلدا رنگ قرمز دارند که این موضوع ‏اشاره به رنگ قرمز خورشید دارد.‏

طبق گفته ها به این نتیجه می‌رسیم که شب یلدا دو معنی ظاهری و باطنی به همراه دارد. بعد ظاهری آن همان ‏جمع شدن خانواده در کنار یک دیگر و جشن گرفتن این شب است. بعد باطنی آن، گرامی داشتن و سپاس ‏گذاری از روشنایی و نور و گرمای خورشید است که همگان در این روز آن را جشن می‌گیرند.‏

رسم و رسوم های شب یلدا در استان های مختلف ایران

با وجود رسم و رسوم ثابت شب یلدا، در برخی استان ها و قوم ها برخی رسم و رسوم متفاوت هم صورت میگیرد ‏و همین این روز را بسیار زیباتر می‌کند. در این قسمت رسم و روسم جالب برخی از استان های کشورمان را با هم ‏بررسی می‌کنیم.‏

اصفهان: مردم اصفهان، در قدیم، بر این باور بودند که زمستان به دو بخش چله و چله کوچیکه تقسیم می‌شود. ‏چله، از اول دی ماه تا بهمن ماه و چله کوچیکه از 10 بهمن تا 30 بهمن است. اصفهانی‌ها هندوانه را به نماد ‏شکل کروی خورشید و قدرت درونش بر روی سفره قرار می‌دهند.‏

آذربایجان شرقی: در این استان، هندوانه شب یلدا که به چیله قارپوزی معروف است را به منظور دور ماندن از لرز و ‏سرمای زمستان می‌خورند. در اردبیل، در این شب چله بزرگ را سوگند می‌دهند که در فصل زمستان سخت ‏نگیرد و بر سرما نیفزاید. ‏خوراکی های متفاوتی که بر سفره قرار می‌دهند شامل گندم برشته که با نام قورقا معروف است به همراه سبزه، ‏کشمش، نخودچی و مغز گردو می‌شود. یکی از رسم های متداول آذری ها بردن هدایا توسط خانواده داماد، برای ‏تازه عروس، به هنگام غروب است. این هدایا شامل شیرینی، آجیل، پرتقال، هندوانه، انار، آینه و خلعت های ‏پولکی و توردوزی شده است که همگی تزئین شده و به شکل زیبایی به عروس داده می‌شود.‏

کرمانشاه: مردم در کرمانشاه نیز مانند استان های دیگر ایران، شب زنده داری می‌کنند و تا صبح به شعر خواندن، فال گرفتن، قصه گفتن ‏و شادی و پایکوبی می‌پردازند. میوه هایی که بر روی سفره ب یلدا قرار می‌دهند شامل هندوانه، انار سرخ، سیب ‏سرخ و لیمو زرد می‌شود که همه به گونه‌ای نمادی از خورشید هستند. شیرینی محلی هایی چون نان پنجره ای، ‏کاک و نان برنجی نیز بر روی سفره قرار می‌دهند.‏

تهران: در گذشته تهرانی ها در این شب به خانه بزرگ فامیل می‌رفتند و با میوه های تازه پاییزی و میوه های ‏خشک فصل تابستان به همراه آجیل از هم پذیرایی می‌کردند. همچنین بر این باور بودند که سفره شب یلدا باید ‏مانند سفره هفت سین کامل باشد چرا که می ‌توانند طبیعت گرم را سرد و طبیعت سرد را نیز گرم نمایند. افرادی که طبع گرم دارند از خوراکی های طبع سرد و افرادی که طبع سرد دارند از خوراکی های طبع گرم می‌خورند. از ‏رسوم قدیمی تهرانی می‌توان به بخت گشایی اشاره کرد. افرادی که دختران دم بخت داشتند پنبه زن را جهت ‏پنبه زدن به تشک و بال ها خبر می‌کردند طوری که صدا در محل می‌پیچید و در انتها دختر از میان کمان پنبه ‏زن عبور می‌کرد.‏

خراسان جنوبی: یکی از آیین های ویژه شب یلدا در این استان، برگزاری مراسم کف زدن است. در این مراسم ‏ریشه گیاهی به نام چوبک را در آب خیس می‌کنند و پس از چندبار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام تغار ‏می‌ریزند. مردان و جوانان با دسته گز که دسته ای از چوب های نازک درخت انار است، مایع را در هوای سرد ‏آنقدر هم می‌زنند که به صورت کف درآید. در نهایت کف با مخلوط کردن در شیره‌ی شکر و با تزیین مغز گردو و ‏پسته آماده خوردن است.‏

گیلان: در گیلان نیز بر این باورند که در این شب حتما باید هندوانه خورده شود زیرا که آنها در فصل سرما از ‏سرمای شدید و در فصل گرما از تشنگی و عطش به دور می‌سازد. در گیلان نوعی ازگیل بومی به نام کونوس ‏پرورش داده می‌شود که خام آن را در خمره های سفالین نهاده و از آب پر می‌نمایند، سپس بر آن نمک ‏می‌پاشند و درش را می‌بندند. پس از مدتی ازگیل پخته و آبدار می‌شود. در شب یلدای گیلانی مرسوم است آب ‏کونوس و کونوس های پخته شده را بر روی سفره شب یلدا خود قرار دهند.‏

جمع بندی

در شب یلدا، شروع سرمای زمستان و طولانی شدن روز را جشن می‌گیریم. بر روی سفره شب یلدا آجیل، تفلات ‏و شیرینی به همراه هندوانه و انار و میوه‌های پاییزی در کنار دیوان حافظ قرار می‌دهیم. آجیل شیرین شب یلدا شامل پسته، بادام، ‏فندق، گردو و باسلق در کنار آن توت و انجیر خشک می‌شود. برخی میوه های خشک شده و گندم، تخمه ‏هندوانه، نخود برشته و شاهدانه و در بعضی استان ها میوه و شیرینی محلی خود را نیز بر روی سفره شب یلدا ‏قرار می‌دهند. امیدوارم شروع زمستان و پایان پاییز زیبا و رنگارنگی داشته باشید.‏

منابع: شب یلدای پارسی

دسته بندی محصولات آموزش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Refund Reason